Χρυσόστομου Α. Σταμούλη, Η μαρτυρία της Ορθοδοξίας στη Δύση. Σύναξις Ευχαριστίας προς τιμήν του Μητροπολίτη Διοκλείας Κάλλιστου Ware (παρουσίαση).

Προσωπικότητα που έχει σφραγίσει την Ορθοδοξία στη Δύση στη διάρκεια του 20ου  και του 21ου αιώνα. Νηφάλιος, δημιουργικός, θαρραλέος. Δάσκαλος πολλών, πνευματικός πατέρας περισσότερων. Ένα πρόσωπο που έρχεται από τη μυθολογία των φοιτητικών μου χρόνων -υπήρξε μέλος της εξωτερικής  κριτικής επιτροπής της μεταπτυχιακής μου εργασίας που εκπονήθηκε στο Durham της Αγγλίας το 1988-  και της εκκλησιαστικής μας ζωής. Ο λόγος για τον Μητροπολίτη Διοκλείας Κάλλιστο Γουέαρ.

Τον Νοέμβριο του 2015, η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου, προχώρησε στην ανακήρυξη του σεβασμιότατου σε Εταίρο και Επίτιμο μέλος της. Πράξη   αξιέπαινη και άκρως σημαντική. Με αφορμή τούτη την ανακήρυξη, όπως ακριβώς είχε γίνει και στην περίπτωση του Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη Ζηζιούλα το 2011, η Ακαδημία διοργάνωσε συνέδριο προς τιμήν του σεβασμιωτάτου, στο οποίο έγκριτοι  ερευνητές παρουσίασαν  αναλυτικά την προσωπικότητα και το έργο του. Οι εισηγήσεις του Συνεδρίου εκδόθηκαν από την Ακαδημία Βόλου και την Εκδοτική Δημητριάδος, σε έναν καλαίσθητο τόμο, κάτω από τον τίτλο, Η μαρτυρία της Ορθοδοξίας στη Δύση. Σύναξις Ευχαριστίας προς τιμήν του Μητροπολίτη Διοκλείας Κάλλιστου Ware, το 2018.

Πρόκειται για ένα σημαντικό έργο, το οποίο χωρίς να αφίσταται από την ιδρυτική  διάθεση της Ακαδημίας για «δημιουργική και κριτική συζήτηση των προκλήσεων που η Ορθόδοξη Εκκλησία καλείται να αντιμετωπίσει στις μέρες μας (οικουμενικός και διαθρησκειακός διάλογος, νεωτερικότητα/μετα-νεωτερικότητα, εκκοσμίκευση, σχέσεις Εκκλησίας και κράτους, θρησκευτικός φονταμενταλισμός, κ.ά.).» (σ. 13), επιδιώκει, καθώς σημειώνουν στον πρόλογο του βιβλίου οι επόπτες και συντονιστές της ύλης του, Παντελής Καλαϊτζίδης και Νικόλαος Ασπρούλης,  «να δώσει έμφαση στην ευχαριστιακή και οφειλετική πλευρά της Θεολογίας» (σ. 14). Να αποκαλύψει, δηλαδή, και να παρουσιάσει «τη συμβολή κορυφαίων προσωπικοτήτων της ανά την οικουμένη Ορθοδοξίας στη θεολογία και το διάλογο της Εκκλησίας με το σύγχρονο κόσμο». Και δεν χωρά καμία αμφιβολία πως ο παρών τόμος το επιτυγχάνει αυτό. Τόσο μέσα από τα εισαγωγικά κείμενα του Παναγιώτατου Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου Α΄, του Σεβασμιώτατου Μητροπολίτη Δημητριάδος κ. Ιγνατίου, των τότε κοσμητόρων των δύο Θεολογικών Σχολών καθηγητών Γ. Φίλια και Μ. Κωνσταντίνου, όσο και μέσα από τις δεκατρείς εισηγήσεις των Νίκης Τσιρώνη, Δημήτρη Μόσχου, π. Ανδρέα Ανδρεόπουλου, Norman Russell, Συμεών Πασχαλίδη, Πέτρου Βασιλειάδη, Νικόλαου Ασπρούλη, μοναχού Luigi d’ Ayala Valva, Ivana Noble, Αικατερίνης Τσαλαμπούνη, Marcus Plested, επισκόπου Ebbsfleet Jonathan Goodall και Dimitri Conomos, αλλά και τις ομιλίες του Μητροπολίτη Δημητριάδος Ιγνατίου και του διευθυντή της Ακαδημίας Παντελή Καλαϊτζίδη, οι οποίες εκφωνήθηκαν  στο πλαίσιο της εκδήλωσης για την υποδοχή του Μητροπολίτη Διοκλείας σε Εταίρο και Επίτιμο μέλος της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου. Ο τόμος κλείνει με την άκρως σημαντική ομιλία του τιμώμενου  ιεράρχη, η οποία επίσης εκφωνήθηκε την ημέρα της ανακήρυξης, με τίτλο: «Η μαρτυρία της Ορθοδοξίας στη Δύση».

Στις προαναφερθείσες μελέτες-ψηφίδες του έργου που ζωγραφούν τη συνολική θεολογική συμβολή  του σεβασμιότατου, αποτυπώνεται ο πολυδιάστατος, αλλά και συνεχώς εκπλήσσων ορίζοντας εντός του οποίου ανέπτυξε τη θεολογική του σκέψη. Μια σκέψη η οποία αποκαλύπτεται και στην αντιφώνησή του,  που συμπεριλαμβάνεται στον παρόντα τόμο και η οποία φαίνεται να δικαιώνει όλα όσα προηγούνται από αυτήν.

Εκκλησιαστικό γεγονός και μυστήριο του προσώπου, άσκηση και ευχαριστία, ή καλύτερα η άσκηση ως ευχαριστία και η ευχαριστία ως άσκηση, ο διάλογος του εντός με το εκτός, η συνεχής μετακίνηση των ορίων και η ομοιοστασία, η ωραιότητα της εν Χριστώ ζωής, η πρόκληση της τριαδικής κοινωνίας και η σωτηριολογική προοπτική της φιλόκαλης γης, τουτέστιν της Εκκλησίας, αποκαλύπτουν εν τέλει ένα εκκλησιαστικό σώμα χωρητικό και συνεχώς επεκτεινόμενο. Η κτίση και ο άνθρωπος, ο Θεός και ο κόσμος και  το συνακόλουθο πέρασμα από τον πανθεϊσμό στον πανενθεϊσμό, το εδώ και το «ουκ έστιν ώδε», παρουσιάζονται σε ένα συνεχή και άκρως ουσιαστικό διάλογο που λογώνει  ακόμη και τα άλογα και αποκαλύπτει στον άνθρωπο, κυρίως τον άνθρωπο της Δύσης -σε αυτόν κατεξοχήν, αλλά όχι μόνον σε αυτόν,  απευθύνεται ο σεβασμιότατος-, την Εκκλησία των εσχάτων την οποία διασχίζει, όπως άλλωστε και την ιστορία, το πρόσωπο του Χριστού.

Γεφυροποιός η θεολογία του Μητροπολίτη Καλλίστου, τολμά εκείνα που για πολλούς είναι ατόλμητα και στέκεται πάνω από εκκλησιολογικές απολυτότητες και εθνοφυλετικούς σπασμούς, με διαθέσεις απόλυτης εξουσιαστικότητας. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, πως είναι ο πρώτος βρετανός Ορθόδοξος επίσκοπος μετά το σχίσμα. Είναι ο «εκτός» που ζει το «μυστήριο του εντός» και ως εκ τούτου εκείνος που μέσα από τη λειτουργική πράξη διαστέλλει  τους ορίζοντες, δημιουργεί γέφυρες και μετακινεί επεκτατικά τα όρια της συστημικής θεολογικής σκέψης, αλλά και της ίδιας της Εκκλησίας. Είναι ακόμα εκείνος, ο οποίος με θυσιαστική ευθύνη και πλήρη επίγνωση των λόγων του δεν φοβάται να πει, πως «Δίνουμε μαρτυρία στη Δύση και την ίδια στιγμή μαθαίνουμε από αυτή» (σ. 263). Γεγονός που επιτρέπει την πολύτιμη σύνδεση, την ανάδειξη ουσιαστικά του συναμφότερου της διδασκαλίας με τη μαθητεία. Και τούτο σε μια εποχή -κυρίως τα τέλη του εικοστού αιώνα-, όπου καταθλιπτικά στα Ορθόδοξα θεολογικά γράμματα μοιάζει να επικράτησε η σκληρή διαλεκτική Δύσης και Ανατολής. Η απόλυτη αγιοποίηση της μιας και η οριστική δαιμονοποίηση της άλλης. Ή το ένα ή το άλλο. Κόντρα σε μια τέτοια απολυτότητα, ο τιμώμενος Ιεράρχης εγκαταλείπει την ευκολία της διαίρεσης  και υπογραμμίζει, πως «η ενότητα είναι ταυτόχρονα κάτι που ήδη κατέχουμε και κάτι που εξακολουθούμε να αναζητούμε» (σ. 264). Μια παραδοχή, που του επιτρέπει να προχωρήσει ακόμα παρακάτω και να πει,  πως  «μαζί με την ευχαριστιακή εμπειρία μας, καλούμαστε οι Ορθόδοξοι να μοιραστούμε με τη Δύση και τη μυστική παράδοσή μας» (σ. 273). Μια παράδοση φιλοκαλική, μια παράδοση πορείας και συνάντησης, που έχει πολλά να δώσει, αλλά και πολλά να μάθει από τον δυτικό χριστιανισμό, ο οποίος βρέθηκε νωρίς αντιμέτωπος με την πραγματικότητα της πολυπολιτισμικότητας, η οποία έκρινε και συνεχίζει να κρίνει τις αντοχές του μυστηρίου της ανθρώπινης ελευθερίας.

Ιδού, λοιπόν, ο άνθρωπος. Ιδού και το έργο του. Αναστάσιμο κατά πάντα. Λουσμένο στο φως της προσδοκίας που φωλιάζει στην καρδιά του Συμβόλου της πίστεως. Άλλωστε, όπως σημειώνει ο ίδιος, κλείνοντας την ομιλία του, «Ο Σωτήρας ανίσταται από τους νεκρούς και το φως της Ανάστασής του είναι δυνατότερο από όλες τις σκοτεινές δυνάμεις του κόσμου που περιβάλλουν εμάς και τις καρδιές μας. Το αναστάσιμο φως λάμπει πάνω σε όλους μας, και υπό το φως αυτό, καθώς δίνουμε μαρτυρία ο ένας στον άλλο, μπορούμε να πορευτούμε στο μέλλον με χαρά και ελπίδα» (σ. 278).

Η φωτογραφία είναι από την παρουσίαση των βιβλίων του Μητροπολίτη Διοκλείας στη Θεσσαλονίκη.

Πρώτη δημοσίεσυη του κειμένου στα αγγλικά στο https://www.academia.edu/77152385/%CE%97_%CE%BC%CE%B1%CF%81%CF%84%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B1_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%9F%CF%81%CE%B8o%CE%B4%CE%BF%CE%BE%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CF%83%CF%84%CE%B7_%CE%94%CF%8D%CF%83%CE%B7_%CE%A3%CF%8D%CE%BD%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CF%82_%CE%95%CF%85%CF%87%CE%B1%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%82_%CF%84%CE%B9%CE%BC%CE%AE_%CF%84%CE%BF%CF%85_%D0%9C%CE%B7%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%AF%CF%84%CE%B7_%CE%94%CE%B9%CE%BF%CE%BA%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CE%9A%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%85_Ware_Translation_of_book_title_the_witness_of_orthodoxy_in_the_west_a_conference_of_thanksgiving_in_honour_of_Kallistos_Ware_Metropolitan_of_Diokleia_

Advertisement

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s