Βέβαια, σήμερα, το σύγχρονο σύστημα έχει καταργήσει ακόμη και αυτή τη σημαία του επίγειου άρτου. Κινείται έτσι με ιλιγγιώδη ταχύτητα πέρα από κάθε πρόφαση, πέρα από κάθε συγκάλυψη, στην εν ψυχρώ εξαφάνιση του ανθρώπου. Στις αρχές του 21ου αιώνα, καθημερινά αγαθά βαφτίζονται χρηματιστηριακά προϊόντα, «ο αγώνας για το ρύζι» κρατάει καλά και ο αριθμός των ανθρώπων που βρίσκονται κάτω από τα όρια της φτώχιας αυξάνει με εκπληκτική ταχύτητα. Κοντά σ’ αυτά και όλες εκείνες οι χλωμές επαναστάσεις «μπροστάρηδων» -στ’ αλήθεια εσωτερικές αναπροσαρμογές που έχουν ως αποτέλεσμα τη «βελτίωση» της ζωής του συστήματος- με υπογεγραμμένα μυστικο-συμβόλαια αποκατάστασης, ατιμωτικής και εξευτελιστικής εξαγοράς των «ακριβών» ελπίδων, που κάποιοι «απλοί» τους εμπιστεύτηκαν. Έτσι μοιάζει να έχει δίκαιο για μια ακόμη φορά ο ποιητής όταν λέγει, ότι:

«Ο Ήλιος ήτανε Ήλιος κάποτ’ εδώ,

Το Ψωμί Ψωμί, το Σώμα Σώμα,

το Ένδυμα,

Τα σπίτια σαν τα φυτά.

Οι Άνθρωποι Άνθρωποι αναμφισβήτητοι,

…Τώρα το φως δεν είναι φως,

Είναι στιλπνό μαχαίρι, κόβει το αίμα,

Χωρίζει τη σάρκα απ’ την ψυχή,

Τη λέξη από το πράγμα, ξερριζώνει.

Κανείς δεν ξέρει τι να πει, τι να ζητήσει.

Κανείς δεν αποκρίνεται στο ‘όσοι πιστοί προσέλθετε’»

Γ. Θέμελη, Σύγχυσις, Βιβλικά, εκδ. Νέας Πορείας, Θεσσαλονίκη 1975, σ. 5-6.

Πρβλ. Ζαν Φρανσουά Λυοτάρ, Η μεταμοντέρνα κατάσταση, σ. 49. Βέβαια,  «το πρόβλημα του δικού μου ψωμιού», σημειώνει ο N. Berdiaeff, «είναι πρόβλημα υλικό, αλλά το πρόβλημα του ψωμιού των διπλανών μου, ολόκληρου του κόσμου, είναι πνευματικό και θρησκευτικό πρόβλημα. Ο άνθρωπος δεν ζει μονάχα για το ψωμί, ζει όμως με ψωμί, και πρέπει όλοι οι άνθρωποι να έχουν ψωμί. Το πνευματικό πρόβλημα  θα τεθεί με περισσότερη οξύτητα μπροστά στον άνθρωπο όταν η κοινωνία οργανωθεί με τρόπο που ο καθένας θα έχει το ψωμί του. Και είναι απαράδεκτο να καλούμε τον άνθρωπο να αγωνιστεί για πνευματικά ενδιαφέροντα μόνο και μόνο για να τον κάνουμε να ξεχνά ότι το καθημερινό του ψωμί δεν είναι εξασφαλισμένο. Κάτι τέτοιο θα ξεκινούσε από μια στάση κυνισμού που, από αντίδραση, θα κατέληγε στον αθεϊσμό και την άρνηση του πνεύματος», Οι πηγές και το νόημα του ρωσικού κομμουνισμού, μετάφραση Ε.Δ. Νιανιός, εκδ. Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη χ.ημ. εκδ., σ. 265.

Advertisements